روزنامه تهران امروز
«نظركرده» از منظر انسانشناسي
در جستوجوي عنصر قدسي
فاطمه خضري: كتاب «نظركرده» خانم فرشته بهرامي از امامزادههاي رودبار الموت ميگويد، همراه با جستوجوي عنصر قدسي، سفر از شهر به روستا و تحت تاثير قرار گرفتن معماري امامزادهها از معماري شهرهاي امروزي.
شايد به باور بعضي از ما الگوي ساخت شهرهاي امروزي يك الگوي مطلق است كه هر فردي مجبور است خودش را با آن تطبيق دهد و در نتيجه فرهنگ زندگي با آن را به قيمت فراموش كردن فرهنگ گذشته ياد بگيرد. براي بررسي درستي يا نادرستي اين باور ميتوان كتاب نظركرده را ورق زد و با نويسنده همراه شد كه هم از دو سه دهه پيش اامامزادههاي الموت ميگويد كه از نظر فيزيكي و فرهنگي به اكوسيستم منطقه وفادار بودند و هم اينكه امروزه به خاطر تحت تاثير قرار گرفتن مردم روستا از فرهنگ شهرنشيني كالبد امامزادهها را تغيير دادهاند و در نتيجه فرهنگشان هم تغيير كرده است. در اين كتاب ما ميبينيم مردم روستا چنان با عنصر قدسي عجين شدهاند كه باورشان اين است براي هماهنگ بودن با آن بايد فرهنگي كه يك عمر با آن زندگي كردهاند را حفظ كنند. نويسنده نگراني مردم روستا را با رخنه كردن فرهنگ شهرنشيني به زندگيشان نشان ميدهد. به طور مثال ميتوان به بخشي از كتاب اشاره كرد: «نمونهاش جشن عروسي يكي از محليهاست. شب حنابندان يك گروه اركستر دعوت شده بود، اهالي روستا همان طور كه روي پشتبامها نشسته بودند و به عنوان تماشاچي توي مراسم مشاركت داشتند، لب گاز ميگرفتند و از آيندهاي كه در انتظار صاحبان اين مراسم بود واهمه داشتند. چند ماه بعد، پدر عروس مرضي گرفت و همه آن را به عروسي كذايي ربط دادند.»
نظر كرده از ارتباط عميقي كه مردم روستا با طبيعت برقرار كردهاند ميگويد. حالا ناگهان مجبور شدهاند كلا روستا را ترك كنند و طبيعت را هم فراموش كنند. بالطبع مردم روستا خود را ناتوان از حفظ طبيعت و فرهنگشان ميدانند و فقط يك چيز را نميتوانند فراموش كنند همان عنصر قدسي كه هر از چند گاهي بايد دوباره به خاطرش از شهر به روستا سفر كنند. شايد بتوان با ورق زدن اين كتاب فهميد الگوي ساخت شهرها نميتواند يك الگوي مطلق باشد كه به خاطرش يكباره از طبيعت، معماري و فرهنگ گذشته دل كند. همانطور كه خواننده با نثر موزون اين كتاب همراه ميشود و از درختان، چشمهها و سنگهاي مقدسي ميشنود كه نظركردهاند گويا به او يادآوري ميشود كه طبيعت را جور ديگر ببيند و سعي كند يك ارتباط نزديك و صميمانه با آن پيدا كند كه از جنس عنصر قدسي باشد. در آخر شايد بتوان درباره كتاب نظركرده خانم فرشته بهرامي اينگونه گفت كه موضوع اين كتاب فرصتي در اختيار خواننده قرار ميدهد كه با فرهنگي آشنا شود كه برخوردش با طبيعت عميق و از جنس عنصر قدسي است و البته اين فرهنگ در حال تغيير است. شايد خواننده به اين نتيجه برسد كه كالبد امامزاده ناچارا بايد تغيير كند و روستا بايد همانند شهر داراي امكانات شود و خواه ناخواه فرهنگ هم همراه تغيير كالبد روستا و امامزاده تغيير ميكند و روستا هم همانند شهر ميشود اما كتاب اين وسوسه را در خواننده ايجاد ميكند كه ميتواند به گونهايي ديگر اين تغييرات ايجاد شود كه طبيعت و ارتباط عميق انسان با آن از بين نرود.
خبر
روايت فتح 10 هزار جلد فروخت
موسسه انتشاراتي روايت فتح در بيستوچهارمين نمايشگاه بينالمللي كتاب بيش از 10 هزار جلد از آثار منتشر شدهاش در حوزه دفاع مقدس را به علاقهمندان و مخاطبان عرضه كرد. «چمران به روايت همسر شهيد» از مجموعه نيمه پنهان ماه و «غريب غرب» در صدر كتابهاي پرفروش اين موسسه قرار گرفتهاند كه از هر يك حدود 2500 نسخه به فروش رسيده است. در مضمون رسانهاي نيز بيش از 5000 نسخه DVD توسط موسسه انتشاراتي روايت فتح به بازار فرهنگي كشور عرضه شده است كه «موساد و كا.گ.ب» اثر پرفروش اين قسمت را به خود اختصاص داده است. بيش از 130 عنوان كتاب در حوزه دفاع مقدس، 45 عنوان اثر رسانهاي از محصولات موسسه انتشاراتي روايت فتح و حدود 106 عنوان از محصولات نشر ساقي در نمايشگاه بيستوچهارم عرضه شدند. موسسه انتشاراتي روايت فتح بيش از 10 هزار جلد كتاب در نمايشگاه بيستوچهارم به فروش رسانده و در مجموع فروش 20 هزار جلد كتاب، شامل آثار اين ناشر و نشر ساقي ثبت شده است.
ورود ايران به جايزه بوكر آسيا
با تغيير مقررات جايزه بوكر آسيا، آثار برخي ديگر از كشورهاي آسيايي همچون ايران در اين جايزه شركت داده ميشوند.جايزه بوكر آسيا كه پيش از اين به كشورهاي آسياي شرقي تعلق داشت وكشورهاي خاورميانه در آن حضور نداشتند در مقررات سال 2011 اعلام كرد براي انتخاب نامزدهايش به آثار ادبي نويسندگان كشورهاي ايران، قزاقستان، قرقيزستان، تركيه، تاجيكستان، تركمنستان و ازبكستان كه به زبان انگليسي نوشته يا ترجمه شده باشد نيز توجه ميكند و از اين پس در اين رقابت شركت داده ميشوند. فهرست اوليه بوكر آسيا معمولا با 10 اثر در ماه دسامبر اعلام ميشود و فهرست نهايي كه شامل نام 5 اثر است در ماه مارس اعلام ميشود. اين جايزه از سال 2007 شروع به كار كرده در چهار دوره برگزاري خود 3 بار به نويسندگان چيني و يك بار به نويسندهاي از فيليپين تعلق گرفت. با وجود افزوده شدن كشورهاي آسياي مركزي و خاورميانه هنوز هيچ يك از كشورهاي عربي جايي در اين فهرست ندارند.
دعوت مركز اسناد دفاعمقدس از ناشران
رئيس مركز اسناد و تحقيقات دفاعمقدس از ناشران مرتبط با بازار جهاني نشر براي ترجمه و عرضه كتابهاي پژوهشي اين مركز در خارج از مرزها دعوت به همكاري كرد و گفت: اميدواريم آثار پژوهشي مربوط به جنگ تحميلي در اختيار محققان ديگر ملتها نيز قرار گيرند.
دكتر حسين اردستاني در گفتوگو با خبرگزاري كتاب ايران گفت: هر حوزه پژوهشي، طرفداران خاص خود را دارد و دفاعمقدس نيز از اين قاعده مستثني نيست. شاخههاي گوناگون ادبي جنگ مانند رمان و خاطرات جنگ نيز وارد عرصه پژوهش شدهاند.
وي حوزههاي پژوهشي دفاعمقدس را براي هويت يك ملت و جهتگيري زندگي در حوزههاي اجتماعي- سياسي، مهم ارزيابي كرد و گفت: تاريخ ايران، اكنون ميتواند به اين دارايي ببالد، از آن درس بگيرد و ابعاد آن را مطالعه كند. نويسنده كتاب «تنبيه متجاوز»، مخاطبان اين آثار را اقشاري خاص خواند و تصريح كرد: گرچه نخبگان، دانشگاهيان، محققان و استادان، بيشترين مخاطبان كتابهاي پژوهشي جنگند اما هر سال، نمايشگاه كتاب تهران، شرايط عرضه اين آثار را به همه علاقهمندان به صورت مستقيم و جدي فراهم كرده است.
رئيس مركز اسناد و تحقيقات دفاعمقدس در ادامه، تعداد آثار ترجمه شده انگليسي به فارسي درباره جنگ تحميلي عراق عليه ايران را انگشتشمار دانست و تاكيد كرد: اين مركز، به تازگي وارد عرصه ترجمه آثار پژوهشي جنگ، از فارسي به انگليسي و برعكس شده است. ترجمه آثار ديگران درباره جنگ، نويسندگان داخلي را با شيوههاي ايدهپردازي و نوع نگاه آشنا كرده و اطلاع نخبگان جامعه را نسبت به نگاه بيروني به جنگ، افزايش ميدهد.
اردستاني خاطرنشان كرد: مركز اسناد و تحقيقات دفاعمقدس، ناشران مرتبط با بازار جهاني نشر را براي ترجمه و عرضه كتابهاي پژوهشي اين مركز در خارج از مرزها، دعوت به همكاري ميكند تا اين آثار در اختيار محققان ديگر ملتها نيز قرار گيرند.
شعري براي ناصر حجازي!
«دروازهبان» نام شعري است كه آرش نصرتاللهي در پي درگذشت ناصر حجازي چهره برجسته فوتبال ايران سروده است.
مرگ
توپي كه گرفته در دست دروازهبان
دروازهبان دروازهبان!
آغوش گشودهاي دروازهبان!
براي سبزِ مستطيل
سبزِ روييده از وطن
ايستادهاي هنوز دروازهبان!
ايستادهاي پشتِ پشتِ مرگ
دست دراز كرده همسرت
تو را لمس ميكند
صداي مرا ميشنوي؟ نشان بده ميشنوي.
براي آخرينبار
پلكهايت از هم دور ميشوند
به هم نزديك ميشوند
به هم نزديك ميشويم
بازي سختيست با تيم زندگي
پيش افتاده تيمِ دروازهبان
وقت تلف نكرده دروازهبان
مرگ
توپي كه گرفته در دست
مرگ
توپي كه پرت كرده پشت زندگي دروازهبان.
ترجمه جديدي از عزتالله فولادوند
به گزارش خبرنگار بخش كتاب خبرگزاري دانشجويان ايران، اخيرا با ترجمه فولادوند، كتاب «جورج لوکاچ» نوشته امري جورج از سوي نشر ماهي به چاپ رسيده است. اين كتاب از مجموعه «نسل قلم» است كه نگاهي روشن و موجز به زندگي و آراي نظريهپردازان و منتقدان ادبي مختلف دارد. پيش تر از اين مجموعه به قلم فولادوند، كتاب «فريدريش دورنمارت» نوشته جورج ولوارث منتشر شده است. همچنين به تازگي، كتاب «فلسفه و جامعه و سياست»، مجموعه مقالههايي از آيزايا برلين، توماس مان، ماريا بارگاس يوسا، لودويك فون ميزس، ژان فرانسوا رُوِل، يورگن هابرماس، زيكمونت باومن، مايكل والتسر، رابرت نازيک، برنارد لوئيس، سيدني هوک، ژاک دريدا، هانا آرنت، مارك ليلا، فريدريش نيچه و کارل پوپر، توسط فولادوند از سوي نشر يادشده تجديد چاپ شده است. اين كتاب در موضوع جامعهشناسي و سياست است و از سوي مترجم تدوين شده است.
گفت و گو با معصومه چاوشي نويسنده رمان «ماه تمام»
بدون تخيل، نويسنده نويسنده نيست
مهتاب كامراني
تهران امروز
«ماه تمام» اولين رمان «معصومه چاوشي» چند روز پيش از نمايشگاه كتاب تهران به وسيله نشر آموت منتشر شد و با اين وجود در ليست پرفروشهاي اين انتشارات در روزهاي نمايشگاه كتاب قرار گرفت. اين رمان ماجراي زندگي خصوصي پزشكي است كه پس از عبور از فراز و نشيبهاي بسيار و تحقق آرزوهايش به دنبال معشوق آرمانياش در مسير حوادث و پستي بلنديهاي هيجان انگيزي قرار ميگيرد.اين رمان در پنج بخش به نام هاي: ماه زده، ماه گرفته، ماه چهارده، ماه محاق و ماه تمام تنظيم شده است.نام گذاري هر بخش بنا بر حالات قهرمان اصلي داستان كه خانم دكتر جواني به نام آيلار است، انتخاب شده. شيوه روايت در اين رمان تك گويي و به سبك خاطره نويسي است. اين قالب به نويسنده اجازه بيان ريزترين و جزئيترين حالات انساني و زنانه قهرمان داستان را داده است.داستان علاوه بر بيان حالات روحي رواني و شخصي پرسوناژ اصلي، به بيان مسائل ريز و درشت اجتماعي نيز پرداخته و در مقام يك بيننده آگاه بدون ورود به قضاوت و پيشداوري، به نقب و مو شكافي بعضي از حقايق اجتماعي دست ميزند. رمان «ماه تمام» نوشته «معصومه چاوشي» از استقبال بسيار خوب مخاطبان رمان خوان برخوردار شد و انتظار ميرود به زودي نگاهها را به سوي اين نويسنده كه در آينده نزديك دومين رمانش به وسيله نشر آموت منتشر خواهد شد، جلب كند. با «معصومه چاوشي» نويسنده اين رمان، درباره «ماه تمام» صحبت كرديم:
از آنجايي كه رمان شما مربوط به قشر خاصي از جامعه است، چه شد كه رفتيد سراغ اين قشر يعني پزشكان؟
علت اصلي آن، آشنايي من با اين جماعت بود به دليل حرفه قبلي خودم. از همان جايي كه هرگز مسائل و مشكلات ايشان به طور شفاف در هيچ جا بيان نميشود و صرفا به عنوان جماعت داناي نه بيدرد، كه كم درد تلقي ميشوند؛ ميخواستم گوشهاي از واقعيات مربوط به ايشان را بازتاب داده باشم.
بهنظر خودتان تا چه حد موفق بوديد؟
آنچه من بيشتر به آن پرداختم مسائل مبتلا به پزشكان جوان است. جمعيتي كه كرور كرور از پشت خط قرمز كنكور به آن طرف مرزهاي ايده آلها و آرزوهاي رنگين پرتاب ميشوند. نه اين جاذبهها حقيقي است و نه آن زحمتها دروغين. شايد به نوعي مرز پر رنگ سياه و سفيد اين قشر را خاكستري كرده ام.
داستان كتاب عاشقانه است و درام. گاهي هم با طنزهايي توأم ميشود كه بجا و جالب است آيا براي نوشتن داستان سوژه خاصي را مد نظر داشتيد؟ يا بيشتر آن تخيلي است؟
سوژه كه داشتم اما نه كاملا منطبق با داستان. تخيل اگر نباشد نويسنده اصلا نويسنده نيست، گزارشگر بدون مرز خواهد بود!
به هر حال شما تجربه روزنامه نگاري هم داريد اما متن رمان شباهتي به گزارش ندارد. بيشتر داستاني است.
اين تمام سعي من براي فرار از مقوله روزنامه نگاري بوده. اميدوارم همين نظر را ديگران نيز داشته باشند.
از چه داستانهايي خوشتان ميآيد؟ نويسندههاي مورد علاقه شما چه كساني هستند؟
من از داستاني كه مرا براي ساعات يا دقايقي از جهان واقعي پيرامونم بيرون بكشند و در آرمانشهر خودش مهمان كند، لذت ميبرم و كساني كه در اين را ه بيشتر موفق بودهاند به نظرم كم نيستند، از جمله نويسندگان محبوب من در ايران: جلال آل احمد، صادق هدايت، سيمين دانشور، علي محمد افغاني، محمود دولت آبادي، گلشيري، ساعدي، منيرو روانيپور، خانم پارسيپور، بلقيس سليماني و البته بسياري ديگر كه همگي هم بر ادبيات و هم بر احساسات و روحيات ما تاثير گذار بودهاند. نسبت به رمانهاي ترجمه احساس خاصي دارم چون وطني نيستند، تاثيرشان روي حالات و احساسات شخصي قطعا كمتر است اما ممكن است گاهي روي جهان بيني فرد اثر عميق تري بگذارند. مثل آثار رومن رولان كه بيشك بسيار مهم و زيبا و دوست داشتني بودند برايم؛ البته با ترجمه فوقالعاده به آذين. حتي ويكتور هوگو يا بالزاك. ديگران بسياري هستند در اين زمينه مثل: داستايوسكي، چخوف، ميلان كوندرا، پائولوكوئليو، سيمون دوبوار، ايتالو كالوينو، ماريو بارگاس يوسا، آلبا دسس پدس، خوليو كورتازار و گابريل گارسيا ماركز بزرگ.
به نويسندگي به عنوان يك حرفه نگاه ميكنيد؟
نه. به عنوان يك عشق نگاه ميكنم. با حرفه بايد نان درآورد اما با عشق بايد زندگي كرد. دست كم براي من زندگي بدون اين عشق مشروع، زيبا، قابل دسترس، بيآزار و دوست داشتني اگر نگويم محال (چون هيچ محالي محال نيست) لااقل بسيار سخت و عذاب آور است. در واقع بينوشتن يا خواندن. چون خواندن كتاب هم به اندازه نوشتن لذت بخش است. اما نوشتن خلق همه احساساتي است كه حتي در خواندن يك اثر جايشان خالي است.
شما فكر ميكنيد همه آنچه بايد ميگفتيد را گفته ايد؟ در واقع توانسته ايد به خلق تمام حالات و احساسات و افكار شخصيتهاي داستان خود بپردازيد؟ طوري كه خواننده باورش كند و آن را قابل قبول بداند؟
شايد توانسته باشم. اما در هر صورت تمام توانم را هنگام نوشتن بر سر همين موضوع گذاشتم كه خواننده باورم كند.
تصميم داريد به داستان نويسي ادامه دهيد؟
بله كاملا جدي.
چرا؟ اين تصميم جديدي است؟
نه جديد نيست. اما داستان نويسي بهترين بهانه براي بيان حالات دروني انساني يا اجتماعي است.
آيا فكر ميكنيد ابزار لازم براي اين بيان را در اختيار داريد؟
اينكه آيا به فنون ادبي يا مهارتهاي كامل نويسندگي مسلط باشم اين حرف بزرگي است. خير در اين مورد هميشه احساس شاگردي ميكنم و بايد از محضر اساتيد فن استفاده كنم.
چرا خانمها اينقدر به اين وادي علاقه نشان ميدهند؟ چه در نوشتن و چه در خواندن رمان ايشان پيشرو هستند؟
شايد چون عدم حضور خود را در عرصههاي پررنگ اجتماعي جبران كنند. كمبودي كه بسياري از زنان ما در خود دارند و اين ميل فروخورده حضور و همترازي با مردان است كه در بسياري از ايشان با رخوت خانه نشيني و نگهداري فرزند تبديل و تبادل ميشود. چيزي كه در جامعه ما رخ ميدهد اين خانه نشيني زنان شاغل پس از ازدواج يا بچه داري است كه بعد از مدتي به شكل يك نوع سرخوردگي از ايشان بروز ميكند و خيلي مربوط به اجتماع نميشود چون در هر حال در جامعه ما هم، امكانات برابر با مردان در اختيار بعضي مشاغل هست اما از آن استفاده نميشود. در واقع زنان خود زمين بازي را به حريف واگذار ميكنند!
خبر
بررسي ادبيات مكتبخانهاي ايران منتشر ميشود
حسن ذوالفقاري، پژوهشگر زبان و ادبيات فارسي كه اين روزها در آستانه انتشار كتابي درباره ادبيات مكتبخانهاي است در گفتوگو با ايسنا گفت: اين اثر در يك دوره چندجلدي به طور مفصل به اين بخش مغفولمانده از ادبيات ميپردازد و سعي ميكند با خوانش متون ادبي مكتبخانهاي، شمايي از وضعيت ادبي دوره قاجار در ايران به دست دهد. اين پژوهشگر زبان و ادبيات فارسي كه پيشتر هم از تدوين اثري تحقيقي درباره منظومههاي عاشقانه ادب فارسي خبر داده بود، گفت كه تأليف اين اثر به انجام رسيده و هماكنون با عنوان «يكصد منظومه عاشقانه ادب فارسي» نزد نشر چشمه است. او در معرفي اين اثر گفته بود: در اين كتاب بيش از 70درصد از منظومهها براي نخستينبار است كه معرفي ميشوند و فقط 30درصد از اين آثارند كه تصحيح و در زبان فارسي منتشر شدهاند؛ بنابراين در اين اثر ضمن معرفي حجم زيادي از منظومههاي عاشقانه، به شرح و تحليل و بررسي آن منظومهها نيز پرداخته ميشود و ويژگيهاي سبكي هر كدام از آنها تبيين ميشود. اين منظومهها از عنصري - شاعر قرن چهارم - آغاز ميشود و به منظومههاي عاشقانه در قرن چهاردهم هجري ميرسد و از آنجايي كه تعداد ابيات اين منظومهها بسيار زياد است، من از ارائه همه ابيات آنها در اين اثر پژوهشي پرهيز كردهام و با ارائه خلاصهاي از داستان منظومهها، به شرح و تحليل آنها پرداختهام.
چهارمين جشنواره كتاب سال رضوي مهرماه برگزار ميشود
چهارمين جشنواره بينالمللي كتاب سال رضوي با موضوع امام هشتم(ع) و خانواده ايشان، مهر ماه امسال همزمان با دهه كرامت و ميلاد امام رضا (ع) برگزار ميشود.مهدي قيصرينيك رئيس روابط عمومي و امور بينالملل سازمان كتابخانهها، موزهها و مركز اسناد آستان قدس رضوي با اعلام اين خبر به خبرگزاري كتاب ايران گفت: ناشران و نويسندگان تا 15 مرداد فرصت دارند آثار خود را به زبانهاي عربي، اردو، فارسي و انگليسي به دبيرخانه كتاب سال رضوي واقع در كتابخانه مركزي آستان قدس رضوي ارسال كنند. وي خاطرنشان كرد: امسال نيز جشنواره كتاب سال رضوي به شكل بينالمللي و در چهار بخش كتاب برتر، پاياننامه برتر، ناشر برتر و آثار شايسته چاپ برگزار ميشود. رئيس روابط عمومي كتابخانه آستان قدس رضوي افزود: دو دوره نخست جشنواره كتاب سال رضوي در همدان و دوره سوم در مشهد مقدس برگزار شد، امسال نيز دبيرخانه جشنواره در كتابخانه مركزي آستان قدس رضوي قرار دارد.
